Waarom computers en videokaarten steeds duurder worden
Wie de afgelopen jaren een nieuwe pc of videokaart heeft willen kopen, merkt het meteen: prijzen zijn structureel hoger dan vroeger. Wat ooit een logisch upgrade-moment was, voelt nu als een forse investering. Dat roept een terechte vraag op: waarom wordt computerhardware eigenlijk steeds duurder?
Het korte antwoord is: gebrek aan echte concurrentie, extreem complexe chipproductie en een keten waarin elke schakel zijn prijs kan dicteren. Het langere antwoord lees je hieronder.
Over Jari Oostvogels
In 2020 richtte ik het Computer Reparatie Center op, waar ik mijn passie voor technologie en reparaties combineer. Met meer dan vijf jaar ervaring repareer ik alles van laptops en consoles tot videokaarten. Mijn interesse begon tijdens mijn ICT-opleiding, maar microsolderen prikkelde mijn nieuwsgierigheid. Het geeft me voldoening om defecte onderdelen weer werkend te krijgen. Ik zorg voor snelle en zorgvuldige reparaties, altijd gedreven om de beste oplossing te bieden.
Nvidia bepaalt de toon in de GPU-markt
In de markt voor losse videokaarten heeft Nvidia inmiddels een marktaandeel van ruim 90 procent. Dat is technisch gezien geen monopolie, maar in de praktijk voelt het wel zo. Concurrenten AMD en Intel spelen een veel kleinere rol, waardoor er weinig druk is om prijzen laag te houden.
Dat zie je terug in de prijsontwikkeling. Waar een high-end consumentenkaart rond 2010 nog ongeveer 500 dollar kostte, liggen moderne topmodellen tegenwoordig rond de 2000 dollar of zelfs hoger. Dat voelt als pure hebzucht, maar daarmee doen we het verhaal tekort.
Heb je een
reparatie nodig?
Wij begrijpen dat jouw apparaat onmisbaar is voor werk, studie en vrije tijd. Of het nu een laptop, console of videokaart is, wij zorgen dat het snel weer werkt zoals het hoort
✅ Snelle en betrouwbare service
✅ Moederbord & videokaart reparatie
✅ 5+ jaar ervaring
Nvidia maakt zijn chips niet zelf
Wat veel mensen niet weten: Nvidia maakt zijn chips helemaal niet zelf. Net als AMD laten zij hun GPU’s produceren door één partij: TSMC in Taiwan.
TSMC is op dit moment de enige fabrikant die op grote schaal de meest geavanceerde chips kan maken die nodig zijn voor moderne videokaarten en AI-versnellers. Andere partijen bestaan wel, maar kunnen simpelweg niet dezelfde combinatie van schaal, kwaliteit en rendement leveren.
Dat komt niet doordat anderen dommer zijn, maar omdat halfgeleiderproductie draait om iets veel lastigers dan “een chip kunnen maken”. Het gaat om miljoenen chips produceren, met vrijwel perfecte procescontrole, tegen acceptabele kosten. Bij te veel fouten wordt zelf produceren duurder dan uitbesteden, zelfs als je de fabriek al bezit.
Kijk mee hoe wij reparaties uitvoeren!
We nemen je mee achter de schermen en laten je zien hoe we onze reparaties uitvoeren. We kiezen willekeurig een apparaat van een klant uit en filmen het hele proces. Zo kun jij stap voor stap volgen hoe we een probleem onderzoeken en oplossen.
Waarom TSMC zo machtig is geworden
TSMC heeft bewust gekozen voor een bijzondere positie: ze maken geen eigen CPU’s of GPU’s. Daardoor concurreren ze niet met hun klanten. Voor fabless bedrijven zoals Nvidia is dat ideaal. Het gevolg is dat TSMC enorm veel volume krijgt en dat volume gebruiken ze om steeds opnieuw te investeren in betere technologie.
Daardoor hebben ze bedrijven ingehaald die vroeger alles zelf deden, zoals Intel. Tegenwoordig is zelfs Intel in veel gevallen klant bij TSMC in plaats van producent van zijn eigen topchips.
EUV-lithografie: technologie die alles bepaalt
De echte sleutel tot deze machtspositie ligt bij één technologie: EUV-lithografie. Dit is een extreem geavanceerde manier om chipstructuren te maken op nanometerschaal. Zonder EUV zijn moderne, snelle en energiezuinige chips simpelweg niet mogelijk.
EUV werkt met extreem ultraviolet licht dat niet eens van nature op aarde voorkomt. Het wordt opgewekt door tin te verdampen met krachtige lasers, waarna dat licht via speciale spiegels en maskers chipontwerpen letterlijk op silicium wafers wordt geprint. Alles gebeurt in vacuüm, omdat zelfs lucht het licht zou absorberen.
Het klinkt bijna als sciencefiction, maar dit is dagelijkse realiteit in moderne chipfabrieken.
ASML: het echte knelpunt in de keten
En hier komt de volgende speler in beeld: ASML.
ASML is de enige fabrikant ter wereld die EUV-machines kan bouwen. Geen concurrent, geen alternatief.
Zo’n machine kost ongeveer 200 miljoen dollar. De nieuwste generatie, High-NA EUV, gaat richting de 400 miljoen dollar per stuk. En een fabriek heeft er niet één nodig, maar tientallen. Alleen al het bestellen, installeren en afstellen kost jaren.
Zelfs TSMC aarzelt bij deze prijzen en gebruikt de nieuwste machines voorlopig alleen voor onderzoek. Maar uitstellen kan niet eindeloos. Wie voorop wil blijven lopen, móét ze uiteindelijk kopen.
Waarom alles hierdoor duurder wordt
Elke schakel in deze keten heeft weinig tot geen concurrentie:
- Nvidia domineert de GPU-markt
- TSMC domineert geavanceerde chipproductie
- ASML heeft een letterlijk monopolie op EUV-machines
Zonder concurrentie is er geen prijsdruk. Tel daar de enorme investeringskosten bij op en het wordt logisch waarom nieuwe chips duurder zijn dan vorige generaties.
Daar komt nog iets bij: de AI-boom. Niet alleen GPU’s zijn in trek, maar zelfs de silicium wafers waar chips van worden gemaakt zijn schaars. Ook die productie is geconcentreerd bij een klein aantal partijen die hun positie maximaal benutten.
Komt er verlichting vanuit China of Intel
Er wordt gewerkt aan alternatieven. Chinese fabrikanten bouwen nieuwe fabrieken en zoeken creatieve manieren om zonder EUV toch concurrerende chips te maken. Door sancties kunnen zij geen toegang krijgen tot ASML’s nieuwste machines. Of deze aanpak op wereldschaal succesvol wordt, is nog onzeker.
Dichter bij huis investeert Intel zwaar in nieuwe fabrieken en EUV-technologie. Maar ook hier geldt: de opbrengst daarvan ligt jaren in de toekomst. Tegen de tijd dat die capaciteit beschikbaar is, kan de markt alweer veranderd zijn.
Wat betekent dit voor consumenten
Voorlopig ziet het er niet naar uit dat hardware snel weer goedkoper wordt. Zolang de AI-hype aanhoudt en de productieketen zo geconcentreerd blijft, zullen prijzen hoog blijven.
Dat betekent dat het voor consumenten steeds belangrijker wordt om bewuste keuzes te maken. Niet elke trage pc heeft een nieuwe videokaart nodig, en niet elk probleem wordt opgelost door de duurste hardware te kopen. Soms is het slimmer om eerst goed te kijken waar prestaties verloren gaan, voordat je investeert in nieuwe onderdelen.
Conclusie
De stijgende prijzen van computers en videokaarten zijn geen toeval en geen simpele hebzucht. Ze zijn het gevolg van een extreem complexe industrie waarin een paar spelers cruciale technologie beheersen. Van chipontwerp tot fabricage en machines: echte concurrentie ontbreekt op bijna elk niveau.
Het resultaat is een markt waarin prijzen makkelijker stijgen dan dalen. En zolang daar geen fundamentele verandering in komt, is dit waarschijnlijk de nieuwe realiteit.
